Đằng sau mỗi giống chó không chỉ là những đặc điểm sinh học, mà là cả một dòng chảy lịch sử và văn hóa. Chúng đã cùng con người đi qua thăng trầm, từ những buổi đi săn trong rừng sâu đến những cung điện nguy nga, trở thành những 'di sản sống' cần được trân trọng.
Có những câu chuyện không được viết bằng mực, mà được ghi dấu bằng những bước chân âm thầm trên vách đá tai mèo, bằng những lần rẽ sóng vượt đại dương, hay bằng sự canh gác trung thành bên bếp lửa hồng của người dân bản địa qua hàng ngàn năm. Tại ASIA PAW, chúng tôi tin rằng mỗi giống chó bản địa Châu Á là một "Hóa thạch sống" – một mảnh ghép di sản không thể tách rời khỏi tiến trình văn hóa của nhân loại. Chuyên mục này được lập ra để chúng ta cùng lắng nghe lời thì thầm của quá khứ. Không chỉ là giống loài, đây là câu chuyện về tình bằng hữu, về sự sinh tồn và về linh hồn của đất mẹ Châu Á.
Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, có một chương hồi đặc biệt về loài chó Phú Quốc – những "chiến binh" không mặc giáp nhưng đã góp phần định hình nên vương triều nhà Nguyễn.
Theo cuốn Nguyễn Phúc tộc đế phả tường giải đồ, vua Gia Long đã sống sót qua hai lần hiểm nghèo nhờ sự thông minh của 4 con chó Phú Quốc (2 đực, 2 cái):
Lần thứ nhất (Phú Yên): Khi bị 1.000 quân Tây Sơn vây khốn, 4 con chó đã khôn ngoan lùa đàn rái cá chạy để đánh lạc hướng bầy chó Ngao của đối phương, giúp nhà vua thoát vòng vây trong gang tấc.
Lần thứ hai (Quảng Nam): Khi quân địch dùng giáo đâm vào bụi rậm nơi vua ẩn nấp, một con chó đã lấy thân mình đỡ nhát giáo chí mạng, 3 con còn lại mở đường máu cứu chủ.
Sau khi lên ngôi, vua Gia Long đã sắc phong cho chúng danh hiệu cao quý: “Cứu khổn phò nguy Tá quốc huân thần Thần khuyển đại tướng quân”, đồng thời lập miếu thờ trọng thể.
Không chỉ vua Gia Long nuôi chó Phú Quốc để phò tá cho mình, quân đội nhà Nguyễn còn dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển, vô cùng lợi hại. Cần biết, trước đó quân đội Tây Sơn cũng dùng chó Phú Quốc làm quân khuyển, nhưng sau đó không biết vị quân sư nào làm tham mưu đã thay chó Phú Quốc bằng chó Ngao (giống chó Ngao Tây Tạng ngày nay), tưởng rằng chó Ngao dũng mãnh hữu hiệu hơn, nhưng sự thực thì chó Ngao không tinh nhạy bằng chó Phú Quốc, hơn nữa Ngao là giống chó xứ lạnh, không thích hợp với đặc điểm thổ nhưỡng miền Nam nước ta nên nhanh chóng bị bệnh tật, thoái hóa. Theo nhận xét của ông Ưng Viên (cháu gọi vua Minh Mệnh bằng ông cố), thì một trong nhiều nguyên nhân quân đội nhà Tây Sơn thua quân đội nhà Nguyễn là quân đội Tây Sơn đã dùng chó Ngao thay cho chó Phú Quốc
Chú chó Hachiko
Câu chuyện về Hachiko là một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất thế giới về lòng trung thành của loài chó.
Hachiko là giống chó Akita Inu, được giáo sư Hidesaburo Ueno nuôi tại Tokyo vào những năm 1920. Mỗi ngày, Hachiko đều tiễn chủ đến ga Shibuya Station vào buổi sáng và đến đó đợi ông trở về vào buổi chiều.
Năm 1925, giáo sư Ueno đột ngột qua đời khi đang làm việc và không bao giờ trở lại ga nữa. Nhưng Hachiko không hề biết điều đó. Ngày nào nó cũng đến ga Shibuya vào đúng giờ cũ, kiên nhẫn chờ chủ quay về.
Ngày qua ngày, tháng qua tháng… Hachiko vẫn đứng đó đợi. Người dân quanh ga bắt đầu chú ý và cảm động trước sự trung thành của nó. Họ cho nó ăn và chăm sóc nó.
Điều khiến mọi người xúc động nhất là Hachiko đã chờ đợi suốt gần 10 năm, từ năm 1925 cho đến khi nó qua đời vào năm 1935.
Ngày nay, trước ga Shibuya có một bức tượng Hachiko được dựng lên để tưởng nhớ chú chó đặc biệt này. Tượng Hachiko đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành và là điểm hẹn nổi tiếng của Tokyo.
Tượng Hachiko đoàn tụ với giáo sư Ueno tại khoa Nông nghiệp, Đại học Tokyo.